• English
  • Türkçe
SMA Nedir? PDF Yazdır E-Posta
 .

 SPINAL MÜSKÜLER ATROFI (SMA) NEDIR ?

.                  
Spinal muskuler atrofi (SMA), hareket sinir hücrelerinden ( motor nöronlar' dan ) kaynaklı, genetik bir grup nöro-müsküler hastalıkltır. Bu hastalığın tüm tiplerinde omurilikteki ön boynuz denilen bir bölgedeki hareket siniri hücreleri etkilenir.    
            27BEkArMKOV.jpg
              SMN1rgiU.jpg          cid47D524A207FC42729642833E1F869EC1FULYAPC1.png     
 
Bu nedenle hareket siniri hücresinin, tümü genetik olan özelliğiyle başlı başına SMA adıyla olan hastalığıdır.   
                                                                          
EMG testiyde sinir ve kas durumu incelemesinde SMA’ da ön boynüz hareket sinirleri ile ilgili anormal bulgular tespit edildiğinde kas hastalıklarından kesin olarak ayrılır. Kesin tanı %95 oranında delesyon tanısı olarak DNA testi sonucuyla konur. Geriye kalan %5 oranındaki bozukluk diğer hasar veren mutasyonlar şeklinde gelişebilir.
.
6000 - 10000 doğumda bir görülebilir. 40 kişiden biri bu hastalığın taşıyıcısı olabilir. Çekinik genetik geçişli ( resesif geçişli ) bir hastalık olduğu için taşıyıcı olan hem anne hem babadan ( ebeveyler taşıyıcıdırlar ama hasta değillerdir ) yani her iki ebeveynden bozuk gen çocuğa geçtiğinde ancak çocuk SMA hastası olabilir. Sadece anneden veya sadece babadan bozuk gen aktarımı çocukta hastalık oluşturmaz, ancak taşıyıcılık oluşturabilir. Bu risk taşıyıcı olan ebeveynlerin beklenen çocuklarında her doğum için %25 olarak vardır.  cid0E282BA0FA284895A28FAB3D914E30E4FULYAPC1.png
 
Vücudumuzdaki istemli kaslar, omurilikteki ön boynuz hücrelerinden çıkıp aksonlarla ilerleyerek kaslara gelen mesajı aldıklarında kasılabilir. Spinal muskuler atrofi de, ön boynuz hücrelerinde etkin olan,  5. kromozomdaki SMN geni bozukluğundan dolayı bu mesaj kasa gelemez. SMA dan sorumlu SMN Geninin ( survival motor nöron ) ürettiği SMN proteininin en önemli görevi hareket sinir hücrelerinin yaşamını sağlamaktır.

.
SMNt Geni SMA da bozuk olup hiç protein üretemediği için bu hücreler beslenemeyince vücutta motor nöron kayıpları olur. Bunun sonucunda ise istemli kaslar iyi hareket edemez kuvvetsizlik ve kas zayıfllığı (atrofi) görülür.  
     
  
                nmmmfFu9e.jpg
Neyse ki SMN geninin vücudumuzda 2 kopyası vardır. Diğer kopya SMNc geni ise her normal insanda da olduğu gibi işlevi kısa olan ve çok az protein üreten bir gendir , ama SMNt normal işlediğinde bir önemi yoksa da SMNt olmadığında diğer kopya SMNc  geninin  ürettiği %10 luk protein SMA lıların yaşayabilmesinin nedenidir. SMN2, SMN proteini yapılması için yönergeler sağlar. Aslında, SMN2 kopya sayısı SMA hastalarda değişir. SMA hastalarında en az bir kopyası vardır. Bazen 2, 3-4 kopya varken 5 kopyası olan bireyler bile tarif edilmiştir. SMN2 orantısız kopya sayısında ile hastalığın şiddeti arasında ilişki olabileceğini söylüyorlar ama bunun mutlaka öyle olacağı da söylenemez, çünkü böyle ilişkilendirilemeyen hastalarda var deniliyor.. Bu konudaki mantık şuradan geliyor. SMN1 delesyonu sonucu hareket sinirlerinin yaşaması için gerekli olan SMN proteini hiç üretilemediği için aslında bozuk olsa da SMA hastalarında %10 civarında SMN proteini üreten SMN2 kopya gen vücutta ne kadar fazla bulunursa bu protein miktarı doğal olarak yükselir. Böylece SMN2 kopya sayısı nedeniyle hastalık ağırlığı değişebilir düşüncesi mevcut. 
 cid9FA3CB55B4544243A5A0AF0CAEE5D5D6FULYAPC1.png 
 
                                                                         cidE87C9E56B786439A8B526A7666BB8E05FULYAPC1.png
SMA hastalarında görme ve işitme duyuları sağlamdır. Yüzde, kol ve bacaklarda his kaybı yoktur. Sosyal açıdan yeteneklidirler, algı ve beceri yetenekleri yüksek olabilir. Zeka normaldir veya normalin üzerinde de olabilir.
.
Hastalık; bebekler, çocuklar ve yetişkinlerde görülebilir. Gövdeden uca gelişen kas tutulumu nedeniyle diğer bazı ağır kas hastalıklarında olan farktır.
                                                          cidF33B7E99A6D44E0BA375084ED9A9A426FULYAPC7yw.png
 Ellerde titreme ve dilde titreme görülebilir. Kan testlerindeki enzim sonuçları ( CK ) hafif yüksek bulunuyorken, kasın kendi hastalıklarındaki tiplerde çok yüksek bulunması da bu hastalıklardan ayrı tutulmasına ait göstergedir. Tenton refleksleri zayıftır veya refleks yoktur.önemli kilo kaybı, kas kütlesi kaybı, metabolik asidoz ( kanda asit artması ), vekontraktürlerin hızlı ilerlemesi dahildir.
.
SMA nın ağır tiplerinde anormal yağlı asit metabolizması eğilimi vardır. Bebeklik dönemi veya ağır seyirli SMA hastası çocukların aç kalma dönemlerinde ana enerji kaynağı olan yağlı asitleri etkin bir şekilde metabolizma yapamadıkları görülmüştür.
.
SMA hastalarında mitokondriyal DNA azaltılmış olabilir, bu da enerji metabolizmasında arızaya katkıda bulunmaktadır.
.
 SMA de hastalığın şiddeti çeşitli biyolojik yolları etkileyerek başlayan hastalık düzenleyicilere değiştiricilere de bağlı olabilir. Değiştiriciler hastalığa neden olmaz ama çeşitli biyolojik yolları etkileyerek (değiştirirerek) hastalığın başlangıcını ve şiddetini etkileyebilir. SMN yi etkilediği düşünülen hastalık değiştiriciler PLAS3 ve ZPRI olarak gösteriliyor.
.
Plastin 3 proteini; bir hastalık değiştirici olarak kabul edilir. SMA da bir düzenleyici olarak tanımlanır ve çalışma da PLS3 ün SMN proteini üretimini etkilediğini gösterilmiş. Columbus, Ohio State Üniversitesi bilim adamları tarafından yapılan araştırmada, SMN eksikliği genetik olarak değiştirilmiş Zebra balığında plastin 3 protein düzeyinde azalması olduğunu gösterdi. Bu da akson ve nöromüsküler kavşakta istikrarsızlık oluşturabilir düşüncesi vardır.
.
ZPR1 proteini de, Çinko protein 1 (ZPR1), spinal müsküler atrofi bir değiştirici olabilir. SMN lokalizasyonu için gereklidir. Veriler ZPR1 SMN komplekslerinin düzenlemesine katkıda bulunur ve hücre yaşamı için gerekli olduğunu gösterir ve bozukluğunda aksonel kusurlara neden olabilir. 
.
Klasik SMA hastalığı ağırdan hafife 4 tipten oluşur. SMA da belirtilerin başladığı yaş geciktikçe hastalık seyri de daha hafif gelişir.
.
En ağır seyirli olan tip-1 (  seyri ve gelişimi daha ağır olan 0 tip vakalr da tanımlandırılıyor ) SMA da bebekler 6 ay öncesi hareket azlığıyla gevşek bebek ( hipotonik bebek ) olarak belirti verir ve sık solunum enfeksiyonları sonucu akciğer kapasitesi azaldıkça solunum desteğiyle yaşatılabilir ve bu bebeklerimizin %65 civarı iki yaşına varmadan kaybedilir. Bebek ölümlerinde dünya da ikinci sırada olan tiptir. Ama organizasyonların bazı bakım önerileri ile bu çocuklar bir çok yıl daha fazla stabil tutulabilmektedir. .
.
Ağır seyreden tip-2 de hastalık 6-18 ay arasında başlar ve bu çocuklar hiçbir zaman bağımsız yürüyemezler. Daha küçük yaşlarında omurgada eğrilik ( skolyoz ) başlar. Bu çocuklarda sık solunum yolu enfeksiyonu geçirirler.
.
Daha hafif seyirli olan SMA tip-3 çocuklar doğumda normaldirler. Belirtiler 18 aylıktan sonra başlar ve daha yavaş seyirlidir, yyürümede zorluk yaşarlar. İleriki yaşlarda tekerlekli sandalyeye oturabilirler. Solunum etkilenmesi olmaz.
.
Tip-4 SMA ise daha erişkin yaşta başlar ve seyrek görülür ve en hafif SMA tipidir.
.
Geriye kalan %5 oranındaki bozukluklar içinde, ender görülen; UBA1 , DYNC1H1 ve VAPB genlerindeki mutasyonlar sonucu gelişen diğer bazı SMA tipleri de şunlardır.
.
UBA1 - ubikitin aktive edici yönergeler sağlayan bağlayıcı bir enzimdir bir alt tabaka olarak çalışır. gen haritasındaki yeri .Xp11.23 tür ve dna onarımı için işlev görür ve hücre içinde bozulmuş olan proteinlerin onarımını hedefleyen bir süreç içinde yer alır.
.
X-L SMA:.X -Linked İnfantil Spinal Müsküler Atrofi: UBA1 gen mutasyonuna bağlıdır. Bu mutasyonlar ,enzimin adenilasyonunda yani değişim noktasında bir aktivite kaybına neden olduğu düşüncesi vardır. Motor nöronlar özellikle protein birikiminde hasarlara karşı duyarlıdır, proteinlerin birikmesi ise motor nöronların ölmesine neden olabilir. 
X'e bağlı spinal müsküler atrofi,klasik SMA ya benzeyen nadir bir hastalıktırX- LSMA da: hipotoni, arefleksi ve ön boynuz hücrelerinin kaybı vebebeklik döneminde ölüm ile ilişkili birden fazla konjenital kontraktürleri klinik özellikleri vardır. Hastalık %50 riskle erkek çocuğuna geçer.
 Bulber spinal kas atrofisi (KALAKLAN-)Kennedy'nin hastalığı) nda ise  X kromozomu ile ilgili, genetik kusur DNA nın genişletilmiş bir bölümündedir.. Bu hastalık trinucleotide polyglutamine yolu ilk exon androjen reseptör (AR) gen içinde CAG kodları tekrar eden genişleme nedeniyle olur.
Yetişkin başlangıçlı nörodejeneratif bir hastalıktır. KLAKLAN sadece yetişkin erkeklerde görülür. Testosteron bağımlı AR protein birikmesi transkripsiyon bozukluğu, aksonal transport bozulma ve mitokondrial disfonksiyon gibi çeşitli moleküler olayların ardından nörodejeneratif sürecinin temeli bir adım olarak kabul edilmiştir.
 
..
DYNC1H1 bir gru dinein proteinlerinin bir parçasını yapmak için yönerge sağlayan bir gendir. Bu proteinler hücre içi sıvıda ( stoplazmada ) bulunur ve bu işlev sonucu hareket siniri mesajları nörondan diğer nörona iletmede yardımcıdır.
.
SMA-LED: Alt ekstremite ( en uç ) üstünlüğü ile Spinal müsküler atrofi : Bu SMA tipinde DYNC1H1 gen mutasyonu dynein kompleksinin fonksiyonunu bozmasıyla, yani hücre içindeki hareketin bozulmasıyla gelişir. Bu durum sadece alt ekstremiteleri etkiler.Sitoplazmik dynein ağır zincir 1, 14. kromozom üzerindeki (DYNC1H1) gen kusurları da ağırlıklı olarak bacak kaslarını etkileyen SMA LED denilen baskın ( dominant ) bir formudur. Çok nadir görülür. 
.
VAPB- Bu gen de hücrelerde bir protein yapımı için yönerge sağlayıcıdır. Hücreler içinde açılmış ya da katlanmış proteinlerin oluşumunu önlemede bir rol oynayacağı düşünülmektedir.
.
Yetişkin Spinal Müsküler Atrofi: VAPB geni ile ilgili yetişkin başlangıçlı ailesel Spinal müsküler atrofi geç başlangıçlı ve yavaş ilerleyen nadir otozomal dominant bir hastalıktır.Baskın missense P56S 20q13.3 mutasyona sahip nadir bir motor nöron hastalığı olarak değerlendirilir.
.
.
 
 
< Önceki   Sonraki >